رهبری در نهج البلاغه- بخش ششم،

رهبری در نهج البلاغه

« بخش ششم »

مژگان امیریان زاده

مهدی محمدی

 

امام علی (ع) در نامه شماره ۱۸ خود خطاب به عبدالله بن عباس کارگزار مصر به بعضی از رفتارهای رهبر در برخورد با زیردستان اشاره كرده است:

۱ - نیكویی با مردم؛

۲ - دوركردن ترس و بیم از دل مردم؛

۳ - مدارا با مردم؛

۴ - برحذر داشتن رهبر از درشتی و ستم ورزی بر زیردستان؛

۵ - عدم تحقیر زیردستان؛

۶ - عدم تدارك شرایط سخت برای زیردستان؛

۷ - رفتار همراه با اعتدال با زیردستان؛

۸ - فروتنی با زیردستان؛

۹ - نرمخویی و گشاده رویی با زیردستان؛

۱۰ - عدالت در برخورد با همه حتی در نگاه؛

۱۱ - نكوهش خیانت در بیت المال امت؛

۱۲ - تبعیض در بین زیردستان؛

۱۳ - مهربانی با رعیت؛

۱۴ - دوستی ورزیدن با زیـردستان؛

۱۵ - بخشش گناهان زیردستان؛

۱۶ - عدم تعجیل در تصمیم گیری هنگام خشم درمورد زیردستان؛

17 - عدم استبداد در فرماندهی؛

۱۸ - برقراری داد و عدل در بین زیردستان اعم از خویشان و غریبه ها؛

۱۹ - دوری از مشاوران عیب جو؛

۲۰ - پاداش به نیكوكاران و مجازات بدكاران مطابق با اعمــالشان؛

۲۱ - ساماندهی به كار زیردستان؛

۲۲ - نگاهی دلسوزانه همچون پدر و مادر به مشكلات زیردستان؛

۲۳ - توجه به مشكلات زیردستان هرچند كوچك؛

۲۴ - قدردانی از زیردستان كه تلاش و كوشش دارند؛

۲۵ - مشورت با زیردستان قبل از تفویض اختیار و مسئولیت؛

۲۶ - توجه به ویژگی های تجربه، حیا، خاندان پرهیزكار و نجیب، تقدم در پذیرش اسلام و دلبستگی بیشتر به آن، خوش اخلاقی، با آبرویی و كم طمعی و عاقبت نگری در انتخاب عاملان توسط رهبر؛

۲۷ - ارضای نیازهای مادی عاملان تحت سرپرستی برای اتمام حجت بر آن ها برای عدم پذیرش هرگونه عذری نسبت به عدم پذیرش فرمان های رهبری و یا خیانت در مال؛

۲۸ - مجازات عامل خیانتكاری كه خیانت او اثبات شده باشد با:
 الف) تنبیه بدنی

ب) مصادره اموال

ج) تحقیر او در ملاءعام؛

 

۲۹ - انتخاب كاتبانی صالح و رازدار برای ثبت گزارش های صحیح و حفظ اسرار رهبر؛

۳۰ - توجه به تجارت و بازرگانی و صنعت و تشویق صاحبان صنایع و بازرگانان؛

۳۱ - توجه به قشر ضعیف جامعه و اختصاص سهمیه ای از بیت المال برای ایشان؛

۳۲- انتخاب نماینده ای دلسوز و فروتن برای رسیدگی به مشكلات مستضعفان و بیانگر وضع آن ها برای رهبر؛

۳۳ - برگزاری جلسات عمومی بــرای شنیدن مسائل و مشكلات زیردستان؛

۳۴ - لزوم امكان دسترسی زیردستان به رهبر و خوش خلقی و آگاهی رهبر در برخورد با آن ها؛

۳۵ - لزوم توجیه اهداف و نیت و مقصود رهبر برای زیردستان برای رفع سوء تفاهمات.

ادامه دارد ...

منبع : ماهنامه تدبیر

 

عيد سعيد غدير مبارك باد

عيد سعيد غدير مبارك باد 

 

شمیم خوش بهشت از كنار آن بركه، یعنی غدیر عرشیان و بهشتیان، جان ها را می نوازد، این چه بوی خوشی است كه حتی پس از عبور قرن ها هنوز فضای جان مشتاقان را می نوازد؟

  واقعه غدیر حادثه اى تاریخى نیست كه در كنار دیگر وقایع بدان نگریسته شود. غدیر تنها نام یك سرزمین نیست. یك تفكر است، نشانه و رمزى است كه از تداوم خط نبوّت حكایت مى كند. غدیر نقطه تلاقى كاروان رسالت با طلایه داران امامت است. آرى غدیر یك سرزمین نیست، چشمه اى است ابدی كه تا پایان هستى مى جوشد، كوثرى است كه فنا نمی پذیرد، افقى است بى كرانه و خورشیدى است عالمتاب ...

بقيه در ادامه مطلب...

ادامه نوشته

رهبری در نهج البلاغه/ بخش پنجم

رهبری در نهج البلاغه

« بخش پنجم »

مژگان امیریان زاده

مهدی محمدی

كاتز (۱۹۵۵)  مهارت های موردنیاز مدیران را به ۳ گروه:

۱ – مهارت های فنی

۲ – مهارت های انسانی

۳ – مهارت های ادراكی

طبقه بندی كرده است.

مهارت،  به توانایی های قابل پرورش شخص كه در عملكرد و ایفای وظایف منعكس می شود، اشاره دارد؛ بنابراین، منظور از مهارت، توانایی به كار بردن موثر دانش و تجربه شخصی است: (علاقه بند، ۱۳۷۷)

▪ مهارت فنی:

 یعنی دانایی و توانایی در انجام دادن وظایف خاص كه لازمه آن ورزیدگی در كاربرد فنون و ابزار ویژه، و شایستگی عملی در رفتار و فعالیت است.

▪ مهارت انسانی:

یعنی داشتن توانایی و قدرت تشخیص درزمینه ایجاد محیط تفاهم و همكاری و انجام دادن كار به وسیله دیگران، فعالیت مـــوثر به عنوان عضو گروه، درك انگیزه های افراد و تاثیرگذاری بر رفتار آنان یعنی كاركردن با مردم. داشتن مهارت های انسانی مستلزم آن است كه شخص پیش از هر چیز، خود را بشناسد، به نقاط ضعف و قوت خود آگاه باشد، عقاید و افكارش بر خود او روشن باشند، اعتماد به نفس داشته باشد، و به دیگران اعتماد كند، به عقاید، ارزش ها و احساسات آن ها احترام بگذارد، آنان را درك كند، از تاثیر گفتار وكردار خویش بر دیگران آگاه باشد و بتواند محیط امن و قابل قبولی برای جلب همكاری دیگران فراهم سازد.

▪ مهارت ادراكی :

یعنی توانایی درك پیچیدگی های كل سازمان و تصور همه عناصر و اجزای تشكیل دهنده كار و فعالیت سازمانی به صورت یك كل واحد. به عبارت دیگر، توانایی درك و تشخیص این كه كاركردهای گوناگون سازمان به یكدیگر وابسته بوده، تغییر در هریك از بخش ها الزاماً بخش های دیگر را تحت تاثیر قرار می دهد. 
به طوركلی محیط رهبری از خود رهبر و زیردستان، فرادستان، همكاران، سازمان، و نیازهای كار تشكیل شده است.

▪ زیردستان :

در رهبری توجه به شخصیت های زیردستــان برای رهبر بسیار اهمیت دارد. علاقــه بند (۱۳۷۰) به نقل از سنفورد اشاره می كند كه دلایل قانع كننده ای وجود دارد كه مهم ترین عامل در هر وضعیت رهبری، زیردستان هستند. زیردستان در هر وضعیتی نقش حیاتی دارند؛ نه فقط به دلیل این كه به طور فردی دستورات رهبر را قبول یا رد می كنند، بلكه به این دلیل كه به صورت یك گروه عملاً تعیین كننده میزان قدرت شخصی او هستند.
درحقیقت آن چنان كه وروم اشاره كرده اثربخشی رهبر تا حدود زیادی به شخصیت زیردستانش بستگی دارد.
حتی اگر مدیری قصد دارد كه سبك رفتاری زیردستانش را تغییر دهد، باید حداقل به طور موقت رفتار خود را با رفتار فعلی آن ها تطبیق دهد. یك رهبر باید از انتظارات زیردستانش درمورد نحوه رفتارش در موقعیت های معین آگاهی داشته باشد و این موضوع مخصوصاً هنگامی اهمیت دارد كه رهبر به تازگی مقام خود را احراز كرده باشد.
رهبر یا باید سبك خود را مطابق انتظارات زیردستان تغییر دهد یا انتظارات آنان را دگرگون سازد؛ چون سبك رهبر غالباً طی یك مدت زمان طولانی به وجود آمده است. وی مشكل بتواند كه در كوتاه مدت تغییری چشمگیری درآن ایجاد كند. بنابراین، اگر وی به تغییر دادن انتظارات زیردستانش توجه كند، ممكن است موثر واقع شود. به عبارت دیگر، در بعضی موارد ممكن است رهبر بتواند زیردستانش را قانع كند كه سبك رفتاری او با این كه سبك موردانتظار آن ها نیست، ولی اگر آن را بپذیرند، درجهت اهداف مطلوب آن ها خواهدبود.
امام علی (ع) نیز در خطبه و نامه های خویش به فرمانداران ممالك مختلف به اهمیت توجه به زیردستان اشاره فراوان نكرده است و لزوم توجه به ایشان و نیازهایش را درجهت ایجاد یك رهبری و زمامداری عادلانه خاطرنشان ساخته است.

ادامه دارد ...

 

منبع : ماهنامه تدبیر

 

تقسیم شتران

 تقسیم شتران

سه نفر در تقسیم هفده شتر با هم نزاع می کردند. اولی مدعی یک دوم ،دومی یک سوم و سومی مدعی یک نهم آن ها بودند و به هر ترتیب که خواستند شترها را تقسیم کنند که کسری به عمل نیاید، نتوانستند.

ناگزير دعوا را به نزد حضرت علی(ع) بردند ، حضرت به آن ها فرمود :

 مایل نیستید من یک شتر از مال خودم را بر آن ها بیفزایم و آن ها را بین شما تقسیم کنم ؟ گفتند :بلی ، پس یک شتر بر آن ها افزود و مجموعا 18 شتر شدند . آنگاه یک دوم آن ها را که 9 شتر باشد، به اولی و یک سوم را که 6 شتر باشد، به دومی و یک نهم را که 2 شتر باشد، به سومی داد و یک شتر باقی مانده را نیز خود یرداشت.

 کاتب ما چه خوش این نکته نوشت   گل ما را به ولای تو سرشت

چو ولای تو بهشت است مــــــــرا    به جهنم ، که نرفتم به بهشت

رهبری در نهج البلاغه/ بخش چهارم

رهبری در نهج البلاغه

« بخش چهارم »

 مژگان امیریان زاده

مهدی محمدی

در نامه شماره ۲۷، خطاب به محمد پسر ابوبكر، چون حكومت مصر را به او داد فرمود: 

به آنان فروتن باش و نرمخو و هموار و گشاده رو. و به یك چشم بنگر به همگان...
 یعنی وی را فرمان می دهد به ویژگی هایی همچون:

۱ – فروتنی

۲ – نرمخویی

۳ - گشاده رویی.
و بدان ای محمد پسرابوبكر كه من تو را بر مردم مصر والی گردانیدم، مردمی كه درنظرم بزرگ ترین سپاهیان من اند. پس تو را باید كه با نفس خویش به پیكار درآیی و دین خود را حمایت نمایی...
 همچنین در نامه شماره ۴۱ باز هم بر ویژگی هایی همچون پرهیز از حیله و نیرنگ، وفای به عهد، دوری از ظلم و ستم به زیردستان، خوردن نان حلال، عدم همراهی با خائنان و انجام امور فقط به خاطر خدا برشمرده شده اند و امام علی (ع) عامل خود را به سبب عدم رعایت ویژگی های بالا مورد شماتت و نكوهش قرار داده اند.

 شاید بتوان ارزشمند ترین منبع را در بیان ویژگی های رهبر، نامه ۵۳ امام خطاب به مالك اشتر نخعی دانست كه به دلیل طویل بودن نامه موارد به صورت خلاصه آورده می شود:
 ۱ - داشتن تقوی و ترس از خدا؛
 ۲ - مقدم داشتن طاعت خدا بر دیگر كارها؛
 ۳ - پیروی از قرآن؛
 ۴ - غلبه بر هوی و هوس و نفس اماره؛
 ۵ - خویشتن داری؛
 ۶ - برحذر بودن از نخوت و تكبر؛
 ۷ - عدالت در امور؛
 ۸ - دوری از عیب جویان و عیب جویی؛
 ۹ - دوری از كینه جویی؛
 ۱۰ - عدم مشورت و دوستی با سخن چین؛
 ۱۱ - عدم مشورت با بخیل، ترسو و حریص؛
 ۱۲ - پیوند و دوستی با پارسایان و راستگویان؛
 ۱۳ - بحث و گفتگو با دانشمندان و حكما؛
 ۱۴ - رجوع و توكل و استرداد از خود و رسول به هنگام مشكل؛
 ۱۵ - برحذر بودن از عجب و غرور و داشتن سعه صدر؛
 ۱۶ - برقراری عدالت و احقاق حق و شكیبایی و صبر در مقابل مشكلات ناشی از آن؛
 ۱۷ - وفای به عهد؛
 ۱۸ - حذر از خیانت در پیمان؛
 ۱۹ - برحذر بودن از منت گذاری بر دیگران؛
 ۲۰ - پرهیز از شتاب و عجله در امور؛
 ۲۱ - پرهیز سستی درامور در موعد انجام آن ها؛
 ۲۲ - خویشتن داری درهنگام خشم؛
 ۲۳ - جلوگیری از بروز قهر و غضب؛
 ۲۴ - برحذر بودن از زخم زبان زدن؛
 البته امام علی (ع) در نامه شماره ۵۶ به «تشریح بن هاتی» و یا نامه شماره ۷۳ به معاویه به ویژگی های یك رهبر عادل پرداخته است كه به دلیل جامعیت نامه امام (ع) به مالك اشتر كه سایر ویژگی های بیان شده در نامه های دیگر را نیز تحت پوشش قرار می دهد، از ارائه آن نامه ها خودداری شده است.

مهارت های رهبر در رفتار با زیردستان، همكاران فرادستان:

برخلاف نظریه های كلاسیك كه ویژگی های ذاتی را در تــــوفیق رهبری موثر می دانستند، اخیراً بر چگونگی رفتار رهبری تاكید شده است، یعنی رهبری موفقیت آمیز به رفتار مناسب، مهارت ها و عملكرد رهبر بستگی دارد (پاریزی و ساسان گهر، ۱۳۷۹ ص ۴۲۲).

ادامه دارد ...

 

منبع : ماهنامه تدبیر

 

رهبری در نهج البلاغه« بخش سوم »

رهبری در نهج البلاغه

« بخش سوم »

 مژگان امیریان زاده

مهدی محمدی

 

بعد از آن تحقیقات دانشگاه های ایالتی میشیگان و اوهایو دو سبک مدیریتی متمایز را مشخص ساختند:

۱ - سبك وظیفه مدار

۲ - سبك رابطه مدار

بقيه در ادامه مطلب...

ادامه نوشته

رهبری در نهج البلاغه - بخش دوم

رهبری در نهج البلاغه

« بخش دوم »

مژگان امیریان زاده

مهدی محمدی

ایشان همچنین در خطبه ۵ نهج البلاغه می فرماید: 

 مردم، امواج فتنه و آشوب را با كشتی های نجات بشكافید و به پیش روید، از راه نازیدن به تبار و تقرات كناره گیرید، و تاج های بالیدن به یكدیگر را بر زمین بكوبید.
رستگار آن كسی است كه با دست و بالی به قیام برخاست یا تسلیم شد و خود را از آشوب رها ساخت. این حكومت آبی است گندیده، و لقمه ای كه گلوی خورنده اش را می گیرد.
آن كس كه میوه را پیش از رسیدن بچیند همچون كسی است كه در زمین دیگری به كشت و زراعت پردازد (جعفری، ۱۳۷۳ ،ص ۴۰).
 

بقيه در ادامه مطلب...

ادامه نوشته